Ecevit's super site
Makale
Gurbeti yurt edinen Kürtler
VECDI ERBAY
ISTANBUL, 27/4 2003 Rohat Alakom, yeni çalismasinda Orta Anadolu'ya yerlesmis Kürtleri, onlarin tanikliklarina da basvurarak geçmisleri, kültürleri ve bugünkü durumlariyla anlatmis.
Orta Anadolu Kürtleri hakkindaki bilgiler, son yillarda yapilan arastirmalar sayesinde oldukça çogaldi. Özellikle Isveç'te üç ayda bir yayimlanan kültürel Birnebun dergisi sayesinde Orta Anadolu Kürtleri bütün yönleriyle güncel tartisiliyor. Bugüne kadar 19 sayi yayimlanan Birnebun dergisi, Kürtlerin Orta Anadolu'ya yerlesme süreçlerini, yerlestikleri bölgede yasadiklarini, asiretlerini, asiretlerin ileri gelenlerini, bugün Türkiye'de artik önemli noktalara gelmeyi basarmis sahsiyetleri, kültürlerini ve dillerini nasil koruduklarini her sayisinda arastirma, röportaj ve belgelerle sunuyor okuruna. Birnebun, bu özelligi sayesinde bir tek Orta Anadolu Kürtlerinin degil Kürtlere ilgi duyan her kesimin dikkatini çekiyor.
Orta Anadolu Kürtleriyle ilgili incelemeler, elbette yalniz dergi ve gazete sayfalarina sigacak gibi degil. Konuyu inceleyen kitaplar da giderek çogaliyor. Geçtigimiz günlerde arastirmaci-yazar Rohat Alakom da Orta Anadolu Kürtlerini konu alan bir kitaba imza atti: "Sarktan Her Zaman Günes Dogmaz." APEC Yayinlari tarafindan yayimlanan kitabin altbasligi "Orta Anadolu Kürtleri."
Rohat Alakom, Orta Anadolu Kürtleriyle ilgili arastirmasini yürütürken, Kürtlerin yasadigi bölgeleri de birkaç kez ziyaret etmis; böylece onlari, yüzyillardir yasadiklari ortamda tanima firsati bulmus. Pek çok yazili kaynaktan yararlanan Alakom, Isveç'te yasamanin olanaklarini da degerlendirmis. Orta Anadolu'nun çesitli kentlerinden gelip Isveç'e yerlesmis birçok Kürtle ve onlarin Isveç'teki kurumlariyla gelistirdigi iliskilerden de yararlanmis. Alakom'un bu tanikliklari aktarmasi kitabi zenginlestirirken öte yandan bir sicaklik katmasi anlaminda da önemli.
Sürgündeki vatan
Bilindigi gibi bütün Türkiye, Anadolu olarak kabul ediliyor. Rohat Alakom ise bu belirlemeye bazi bilim insanlarinin verilerinden yola çikarak itiraz ediyor ve Anadolu'yu Karadeniz ve Akdeniz arasinda kalan bölgeyle sinirliyor. Böylece Kürtlerin yogun olarak yerlestigi Ankara, Konya, Aksaray ve Kirsehir gibi kentleri Orta Anadolu belirliyor.
Bu tespitten sonra Rohat Alakom, çok genis bir arastirma gerektiren konuyu yani Kürtlerin Orta Anadolu'ya yerlesme serüvenini ele aliyor. Dogrusu yararlandigi onlarca kaynak, konu hakkinda epey bilgi veriyor. Alakom'un elde ettigi bilgilere göre Kürtlerin Orta Anadolu'ya göçü, Selçuklularla kurdugu iliskiler sayesinde ve Mogol saldirilarindan sonra yogunluk kazanmis. Ama, 14. yüzyilda Malatya'dan göç eden bazi Kürtlerin Kütahya yöresinde Germiyanogullari adli beyligin kurulmasina katkida bulunma gerekçeleri de tarihsel belgeler isiginda inceleniyor Alakom tarafindan.
Orta Anadolu'da kurulan ilk Kürt köyü hangisidir ve hangi gerekçelerle Kürtler bu bölgede bir köy kurma ihtiyaci duymustur? Bu türden sorular çogaltilabilir elbette ve eldeki verilerden yola çikarak cevaplar da bulunabilir. Ama o kadar uzak bir tarihe götürüyor ki bu konudaki belgeler, sonuçta elde edilen en yeni bilgi bir kesinlik kazanir gibi görünüyor sadece. "1463 tarihli Ankara Tahrir Defteri'ne göre Yabanabad (Kizilcahamam-Çamlidere) yöresinde Kürtler adli bir Kürt köyünün var oldugu ortaya çikmistir." Bu belge 15. yüzyila götürüyor arastirmalari. Alakom, bu bilgiden sonra tarihsel süreci izleyerek Kürtlerin Orta Anadolu'yu sürgünlerle ya da baska nedenlerle kesfedisini inceliyor.
Kürtler, yerlestikleri bölgede, dünden bugüne kadar söz sahibi olmayi da basarmislardir. Örnegin Osmanli döneminde Konya'nin üstüne yürümüs, daha sonra ise Konya'yi korumustur. Ayrica Mustafa Kemal'in de gazetecilerin sorularini cevaplandirirken, Orta Anadolu Kürtlerinin haklarini istemelerinden çekindigi söylediklerinden anlasiliyor.
Avrupa'ya yerlesmis Kürtlerden de söz ediyor Alakom. Örnegin Isveç'te yasayan Kürtlerin Konya'daki köylerinde villalar yaptirdigini, tatillerini burada geçirdiklerini anlatiyor. Bu da Orta Anadolu Kürtlerinin, dillerini ve kültürlerini koruyarak, sürüldükleri memleketleri yurt edindiklerini gösteriyor.
Rohat Alakom bir tek tarihsel kisileri vermekle yetinmiyor kitabinda. Bugün ekonomi, medya, politika gibi alanlarda önemli mevkilerde bulunan kimi Kürtlerin de soyagacini veriyor. Örnegin gazeteci Selahattin Duman'in, karikatürist Musa Kart'in Orta Anadolu'ya yerlesmis Kürtlerden oldugunu vurguluyor.
Rohat Alakom, Kürtlerle ilgilenen herkesin bir sekilde degindigi, ancak elde yeterince arastirmaya, incelemeye dayali bilgi olmadigindan yetersiz kaldigi bir konuyu irdeliyor "Sarktan Her Zaman Günes Dogmaz" adli çalismasinda. Mütevazi, ancak baska kaynaklarla birlikte degerlendirildiginde, son derece önemli bir nitelik kazaniyor Alakom'un arastirmasi. Sonuçta Orta Anadolu'da konusulan Kürtçe'nin, orada yasayan kültürün, Kürt kültürüne katacagi katki elbette büyük olacaktir. Bu nedenle Alakom'un ve diger arastirmacilarin çalismalari, bu katkinin belki küçük ama önemli adimlari olarak karsilamak gerekiyor.
---
Kaynak: Yeniden Özgür Gündem
Webmaster: Ecevit Yagci ecevit01@yahoo.dk
Makale
Yasar Kaya: Yeni olusum eski filim mi?
Kürtler ne olduklari konusunda kendileri karar vermelidir
Sponsorlar
Galeri
Kitap - Pirtük
