Ecevit's super site

Dengê Bumsuz'e - Dengê kurdêr Haymana.

Ana Menu

Eglence

Kurdi

Ziman-Dil
Nav-isim

Webmaster

Bumsuz Köse yazilari

Not: Bumsuz kösesi halen bos. Lutfen bize yazin ve bizde ekliyelim.

Gûncel Haberler

Yeni Haberler
Sitemizde her zaman yeni haberler bulabilirsiniz.

»Kitap

»Sinema

»Galeri

»Son Haberler

Bumsuz

KØBENHAVN

Iç Anadolu Kürtleri

SEXBIZINILER

...Haymana’ya l514 ve l5l6 yillari arasi göç etmeleri tamamlanmis ve bu büyük göç dalgasi daha sonra siyasi ve ekonomik nedenlerle de devam etmistir...

Sexbizin Kazim Ergen

Orta Anadolu Kürtleri denilince Haymana akla gelir. Haymana Kürtleri söz konusu olunca da Sexbizin Kürtleri akla gelir. Ilk akla gelen neden Sexbiziniler oluyor, bu da ayri bir konu. Genellikle Haymana`nin dogu, güneybati, bati ve kuzeybati taraflarina yerlesmis, bölgenin en verimli ve sulak arazilerin bulundugu yerlerde mesken tutmuslardir. Ne zaman, nasil ve en önemlisi de neden gelmislerdir. Iste bu sorulara cevap arayacagiz. Aslinda bu sorularin cevaplari vardir, ancak Osmanli arsivleri ,bu konuda uzman ve yetkili kisilerce arastirildiginda bulunur. Biz burada elde ettigimiz belgelerden ve aile büyüklerimizin anlattiklarindan söz edecegiz.

Bilindigi gibi Kürtler arasinda yazili belge gelenegi yoktur. Genellikle olaylari yazili olarak bildirmekten çok sözlü nakletme gelenegi mevcuttur. Bu nedenle anlatacagimiz olaylari belgeleri olmakla birlikte, bazilari aile de bilge kisilerden duyduklarimizda size aktarilacak.

Bu konuda Osmanli kaynaklarini bulanlar, Sexbizin Kürtleri l6.yüzyilin baslarinda l5l4 yillarinda Osmanli Padisahi Yavuz Sultan Selim tarafindan, kabul edilen asiret reisi Seyh Hüseyin (Sexbiziniler arasinda Qazi Hüseyin olarak anlatilir)’e verilen ferman sonucu Anadolu’ya göç baslamistir. Tabi ana neden Anadolu’ya göçten önce asil meskun olduklari Kerkük, Xaneqin ve Bazyan yöresinden siyasi nedenlerden dolayi Iran tarafina Kirmansah sehri ve çevresine l450 yillarda göç edip yerlesmisler. Burada daha sora dini-mezhebi nedenlerden dolayi asil tarihi göç olayi baslamistir. Iran`da Sah Ismail yönetimi Siiligi esas aldigindan dolayi, Sexbizinilerin çogunlugu Islam’in suni Safii mezhebine bagli oldugundan Yavuz tarafindan sicak karsilanmislar. Asiret reisi Seyh Hüseyin (Qazi Hüseyin) çok güzel konusan dindar ve ayni zamanda bilge bir sahis oldugundan padisah tarafindan kendisine verilen fermanda vergilerden muaf oldugu gibi ileride Osmanliya askerlikten de muaf olacaktir.

Halen konusulan Sexbizini dilinin de çok Farsça kelimeler mevcut. Yavuz Selim Sah Ismail’in ordusunu yenmesi Kürtlerin büyük destegini kazanmis ve bu nedenle ve özellikle Sexbizin Kürtlerine Iç Anadolu`da en verimli yerlere yerlesmisler. Bu yerlesmede asiret içerisinde bir hiyerarsiye dikkat gösterildigi görülmekte. Haymana’nin Ankara ve Konya güzergahina asiret içerisindeki önemli aileler yerlestirilmis. Sexbiziniler Haymanaya önceden bazi aileleri gönderdikleri ve böylelikle bilgi sahibi olduklari anlasilmistir.

Ayrica asiret reisi Seyh (QAZI) Hüseyin’in bilgili, akilli ve veciz konusmasinin da etkili oldugu anlasilmakta.

Haymana’ya l514 ve l5l6 yillari arasi göç etmeleri tamamlanmis ve bu büyük göç dalgasi daha sonra siyasi ve ekonomik nedenlerle de devam etmistir. Haymana`nin dogusuna Balçikhisar Beldesinden baslayarak, Yesilköy köyüne kadar (Sileni) asiretin asil iskeleti yerlestirilmistir.Tüm Sexbizini Kürtleri bu bölgeye HOZ veya HOZE demektedirler. Ayrica çevredeki diger unsurlarda bu deyimi kullanmakta. Ünlü arastirmaci yazar Abdullah Varli tarafindan Osmanli arsivlerinden elde edilen l606 tarihli emirnamede, baslik olarak "SEXBIZINI HOZUNA" bu da Sexbizini Beyi demektir. Haymananin kuzey batisina genellikle kendilerine Kerkuki dedigimiz. Dereköy, Karaömerli (mandira), Durutlar, Sarigöl, Erif, Kayabasi,Yaylabeyi akraba köyleri yerlestirilmistir. Ayrica Güney ve güneybatiya ve Mangal dagi eteklerine KELATI, XEWEND ve JIRKI Sexbiziniler yerlestirilmis, Evliyafaki,Yaprakbayir(LER) denilen aileler yerlestirilmistir. En büyük Sexbizini beldesi olan Yenice (Sindiran, Gozgoz)lilere de Palani(Palulu) denilmekte. Balcikhisar beldesinden Yurtbeyli (Evdali) beldesine kadar olan Sexbizini köylerine de Koseler (kuse) denilmekte. Bostanhöyük ,Saze, Yergom, Yesilköy, Canimana, Dipdere, Kilise (Karacadere) ve Evliyaçesme Sezbizinilere ise SILENI denilmekte ve bunlar Zeynel Abidinin soyundan geldiklerini iddia ederler.

Haymana yöresine yerlesen Sexbiziniler burada uzun süre hayvancilikla ugrasmislar, yari göçebe bir yasam sürmüsler. Ilkbahar ile birlikte yaslilar ve çocuklar disindakiler köyden sürülerle birlikte ayrililardi. Sonbahar sonuna kadar yaylada kalirlardi, bu harekete MALESER derlerdi. Sexbiziniler hayvan sürülerini otlatmak ve iyi verim almak için Samsun iline bagli, Çarsamba, Havza, Bafra ile Amasya, Kastamonu, Sinop, Boyabat, Trabzon, Karabük, Çankiri, Bolu, Kütahya, Düzce ve çevrelere yaylaya giderlerdi. Daha sonra anlasilacagi gibi Osmanli`da yapilan nüfus sayimlari sonucu Sexbiziniler Haymana disindaki ana yerlesimlerinden sonra buralarda da kalarak yerlesmisler. Böylelikle ciddi Sexbizini nüfusu olusmus. Buralardaki Sexbiziniler yayla göçü sonucu meydana gelmistir. Bu tür göçebe yasami l9.yy. ortalarina kadar devam etmistir.

Asiret içerisinde ticaretle ugrasan ailelerde bulunuyordu. l7.yy. sonlarina dogru bu ailelerden biri olan ve sonradan Misir devletini kuran Kavalali Mehmet Ali Pasa ailesidir. Düzce’den Makedonya’ya hem ticaret hem de görevli olarak gitmisler. Burada ticari alanda gösterdikleri basaridan dolayi Osmanli devlet yöneticileriyle kurduklari iliskiler daha sonra devlet nezdinde önemli mevkilere sahip olmuslar. Bu aile Sexbizin asiretinin Qirtikoglu ailesindendir. Haymana`ya gelen Sexbiziniler yukarida da belirttigimiz gibi Yavuz Sultan Selimin Çaldiran`da savasi kazanmasinda gösterdikleri basaridan dolayi mükafatlandirilmislardi. Çünkü iskan edildikleri yerler çok verimli ve elverisli yerlerdir.

Günümüzde Sexbiziniler bulunduklari yerlerde özellikle Ankara’da ticaretle ugrasan, serbest çalisanlarin yani sira devlet kurumlarinda da önemli mevkilerde görev alanlar oldugu gibi siyaset, gazetecilik ve turizm alaninda da hayli önemli sahsiyetleri mevcuttur.

Yetmisli yillardan sonra ulusal duygulara sahip olup devletle de ters düsenler olmustur.

Haymana Sexbizin Kürtleri 40-45 bin civarinda bir nüfusa sahip. 30 köyleri mevcut. Hali hazirda Ankara’nin önemli isadamlari Sexbizindirlar…

FAYDALANILAN ESERLER
1. M.Emin Zeki Beg: Diroka Kurd u Kurdistan
2. Ermenistan kürt Arastirmalar Merkezi Bilim Heyeti : Kürdistan Tarihi
3. Mesut Barzani: Kürt Ulusal Özgürlük Hareketleri (2 Cilt)
4. Dr.Naci Kuitlay: Kürtler
5. Kemal Burkay: Kürtler ve Kürdistan
6. Rohat Alakom: Orta Anadolu Kürtleri
7. Rohat Alakom: Aristokraten Kurd-Torin
8. Orhan Miroglu: Canip Yildirimla Söylesi,Hevsel Bahçesinde Bir Dut Agaci
9. 1606 Osmanli Arsivinden belge (Abdullah Varli tarafindan temin edildi